جایگاه انگاره های مادی در نزد عسجدی مروزی
................................................
بدین گهر بگشا آن گهر که زو خیزد
قوام طبع و نشاط دل و غمان روان
زمانه، داد تو داده‌ست، داد خلق بده
خدای، کار تو رانده‌ست،‌کام خویش بران
...................................................
عبدالعزیز پسر منصور مشهور به عَسجَدی مروزی شاعر ایرانی است که در اوایل سدهٔ چهارم و اواخر سدهٔ پنجم هجری می‌زیست. وی از شاعران دربار سلطان محمود غزنوی بود. گمان برده می‌شود که وی پس از مرگ سلطان محمود در دربار پسر وی سلطان مسعود غزنوی و همچنین پس از وی در دبار سلطان مودود غزنوی پسر سلطان مسعود نیز شاعری می‌کرد.وی در اشعار خود آنان را مدح نموده است. عسجدی از شاعرانی است که در فتح "سومنات" به دست سلطان محمود، قصیده‌ای در تهنیت ساخته که آن قصیده در کتاب‌های تراجم ضبط شده و مشهور است. وفات او در سال ۴۳۲ ه.ق ذکر نموده اند. از اشعار او جز چند قصیده و مقداری اشعار پراکنده چیزی باقی نمانده است.
ذات و گوهر انسان برپایداری خواست و انتظار،شادی درونی و به نوعی دغدغه و اضطراب درونی و روحی از این که مبادا نتوانسته باشد که به وظایف انسانی خود عمل بنماید استوار است و اگر در نزد انسانی چنین گوهری وجود و بروز یافته باشد مطمئنا او براحتی خواهد توانست که امور خود به سامان گرداند وبه نوعی خواست وتمنای از انسان هم آن است که همه خویش را در خدمت استواری این ذات و گوهر به کار برد و یا از همه غیر آنچه که براین سیاق است دست بکشد و به این گهر بپردازد
از سوی دیگر باید به خاطر داشت که خداوند با همه دست و دل بازی تمام مایحتاج انسان را برای او فراهم نموده است تا او بتواند براحتی کام دل برگیرد و زندگی کند پس چگونه است که بسیاری از انسان ها نمی توانند از این همه نعمت خدادادی بهره برند و از زندگی لذت ببرند و کام دل برگیرند؟
در پاسخ به این سئوال باید به این نکته توجه داشت که ممکن است این تصور در نزد برخی از اهل دل ایجاد شود که اگرقرار براین باشد که انسان بخواهد به کامروایی دل مشغول شود وعقل فرو گذارد نمی توان از آن جامعه انتظار عمل برسالت ووظیفه انسانی داشت و یا حتی نظم و انضباطی را مشاهده نمود که بر مبنای آن زندگی زیبا و بدور از ظلم دیده شود زیرا که دل مخزن تمایلات تمام ناشدنی و به نوعی نفس اماره است و چون میدان بدان داده شود مشخص است که زیاده خواهی های دل مانع از برپایی روابط انسانی خواهد گردید
اما اگر بخواهیم موضوع را از منظر نگاهی انسانی مورد عنایت قرار دهیم ملاحظه خواهد شد که اگر دل انسان های به تعالیم عالیه نظم و تربیت یافته باشد و محلی برای عشق به همنوع و همزیستی با آنها تبدیل شود مسلما کامرانی این دل مصادف خواهد بود با تلاش برای ساختن بهشتی که در آن همه بتوانند به نیازمندی های خود جامه عمل بپوشانند و یا همه به همدیگر کمک کنند تا به آرزوهای خود جامه عمل بپوشانند
پس آن جا که انسان بتواند گوهر پاک و بی الایش انسانی خود را آزاد سازد جامعه ای ساخته خواهد شد که ارزش مخلوقات و فرصت های خداوندی را خواهد شناخت و با تعهد در قبال زندگی دیگران به آرامش و آسایشی دست خواهد یافت که مصداق روشن کام روایی دل انسانی خواهد بود